Slide background

Περιβαλλοντικό Δίκαιο Ι

1. ΓΕΝΙΚΑ

ΣχολήΧημικών Μηχανικών και Μηχανικών Περιβάλλοντος
Επίπεδο ΣπουδώνΠροπτυχιακό
Κατεύθυνση-
Κωδικός μαθήματος        ΧΜΠ 201Εξάμηνο Σπουδών3ο
Είδος μαθήματοςΥποχρεωτικό
Αυτοτελείς Διδακτικές ΔραστηριότητεςΕβδομαδιαίες Ώρες ΔιδασκαλίαςΠιστωτικές Μονάδες

Διαλέξεις

3
Θ=3, Α=0, Ε=0
3
Τύπος ΜαθήματοςΕπιστημονικής Περιοχής
Προαπαιτούμενα Μαθήματα 
Γλώσσα Διδασκαλίας και εξετάσεωνΕλληνική
Το Μάθημα προσφέρεται σε φοιτητές ERASMUSΌχι
Ηλεκτρονική Σελίδα Μαθήματος (URL) 

2. MΑΘΗΣΙΑΚΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ

Μαθησιακά Αποτελέσματα

Σκοπός των μαθημάτων ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ Ι και ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ ΙΙ – ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΔΙΚΑΙΟΥ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΕΡΓΩΝ (3ο και 9ο εξάμηνο, αντίστοιχα) είναι να έρθουν οι φοιτητές σε επαφή και να γνωρίσουν τις βασικές έννοιες, αρχές, εργαλεία, θεσμούς και διαδικασίες του δικαίου προστασίας του περιβάλλοντος (διεθνές, ενωσιακό, εθνικό) με παράθεση σχετικών παραδειγμάτων (case studies) και με εστίαση στα ζητήματα εφαρμογής του εθνικού περιβαλλοντικού δικαίου. Επιπρόσθετα, αντικείμενο του μαθήματος ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ ΙΙ – ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΔΙΚΑΙΟΥ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΕΡΓΩΝ  είναι οι βασικές αρχές και διαδικασίες ανάθεσης εκτέλεσης των δημοσίων έργων. Ειδικότερα,  το μάθημα ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ Ι του 3ου εξ. θα προσφέρει στους φοιτητές/τριες το απαραίτητο υπόβαθρο συνοπτικότερα μεν του διεθνούς, αναλυτικότερα δε του ενωσιακού περιβαλλοντικού δικαίου, προκειμένου αφενός να επέλθει εξοικείωση με αυτούς τους ειδικότερους κλάδους και αφετέρου  να γίνει κατανοητός ο σημαντικός ρόλος  τους στα νομικά ζητήματα εφαρμογής του εθνικού περιβαλλοντικού δικαίου. Αναδεικνύεται επίσης ο διεπιστημονικός χαρακτήρας του περιβαλλοντικού δικαίου καθώς και η εξάρτησή του από την τεχνολογία.

Με την επιτυχή ολοκλήρωση του μαθήματος ο/η  φοιτητής / τρια θα είναι σε θέση να:

  • γνωρίζει το αντικείμενο, τον σκοπό, τις πηγές και τις διακρίσεις του περιβαλλοντικού δικαίου καθώς και την ιστορική του διαμόρφωση
  • διακρίνει τη σημασία των επιπέδων του δικαίου περιβάλλοντος (διεθνές, ενωσιακό και εθνικό)
  • αντιλαμβάνεται τη διάκριση των εργαλείων άμεσης και έμμεσης παρέμβασης του Κράτους στον τομέα της περιβαλλοντικής προστασίας
  • κατανοεί την έννοια του περιβαλλοντικού κινδύνου, της εκτίμησης  και της διαχείρισης του κινδύνου, μέσα από παραδείγματα εφαρμογής (γενετικά τροποποιημένοι οργανισμοί, έκθεση στην ηλεκτρομαγνητική ακτινοβολία, έκθεση σε χημικές ουσίες)
  • γνωρίζει τις γενικές αρχές και τους θεσμούς του διεθνούς περιβαλλοντικού δικαίου και τις βασικές Διεθνείς Περιβαλλοντικές Συμβάσεις στους τομείς της Βιολογικής Ποικιλότητας, των κλιματικών μεταβολών και του Τοπίου
  • κατανοεί τις βασικές έννοιες, αρχές, θεσμούς, διαδικασίες και εργαλεία του ενωσιακού δικαίου προστασίας του περιβάλλοντος εστιάζοντας στην ιστορική διαμόρφωσή του καθώς και στην επίδρασή του στο εθνικό περιβαλλοντικό δίκαιο.
  • αποκτήσει εξοικείωση με τη νομολογία του Δικαστηρίου της ΕΕ μέσα από την παράθεση παραδειγμάτων εφαρμογής (case studies) και συγκεκριμένα δικαστικών αποφάσεων αντιπροσωπευτικών περιβαλλοντικών υποθέσεων και να κατανοεί την επίδραση της νομολογίας στην περιβαλλοντική νομοθεσία.
  • γνωρίζει τη βασική ενωσιακή περιβαλλοντική νομοθεσία και θεσμούς με έμφαση: α)  στις οριζόντιες περιβαλλοντικές οδηγίες (δικαίωμα πληροφόρησης – ολοκληρωμένη πρόληψη και έλεγχος της ρύπανσης – περιβαλλοντική ευθύνη) καθώς και β) σε οδηγίες σε επιλεγμένους τομείς  της ενωσιακής περιβαλλοντικής πολιτικής (κλιματική αλλαγή - βιομηχανικές εκπομπές και ατυχήματα – εκτίμηση περιβαλλοντικών επιπτώσεων – απόβλητα - προστασία οικοτόπων, δίκτυο Natura 2000 – προστασία και διαχείριση υδάτων).  
  • κατανοεί την έννοια και την ιστορική εξέλιξη της βιώσιμης ανάπτυξης
  • αναζητήσει, μελετήσει, κατανοήσει και παρακολουθήσει τη νομοθεσία και τη νομολογία για την προστασία του περιβάλλοντος μέσω της επίδειξης και χρήσης νομικής βάσης δεδομένων
  • αποκτήσει μια πιο σφαιρική γνώση και προβληματιστεί κριτικά για τα περιβαλλοντικά ζητήματα της εποχής μας καθώς και τη θεσμική τους αντιμετώπιση
  • αποκτήσει το απαραίτητο υπόβαθρο ώστε να παρακολουθήσει το δεύτερο μέρος του μαθήματος στο 9ο εξ. (ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ ΙΙ – ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΔΙΚΑΙΟΥ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΕΡΓΩΝ) όσον αφορά το εθνικό περιβαλλοντικό δίκαιο και τα σχετικά προβλήματα εφαρμογής του.
 
Γενικές Ικανότητες
 
  • Αυτόνομη Εργασία
  • Αναζήτηση, ανάλυση και σύνθεση δεδομένων και πληροφοριών, με τη χρήση και των απαραίτητων τεχνολογιών
  • Εργασία σε διεπιστημονικό περιβάλλον
  • Άσκηση κριτικής και αυτοκριτικής
  • Εκτίμηση ποικιλότητας και πολυπολιτισμικότητας
  • Προστασία φυσικού και ανθρωπογενούς περιβάλλοντος
  • Προαγωγή της ελεύθερης, δημιουργικής και επαγωγικής σκέψης
 

3. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

 
  • Εισαγωγή στο δίκαιο. Βασικές διακρίσεις δικαίου. Στοιχεία δημοσίου και ιδιω­τικού  δικαίου, στοιχεία δημοσίου διεθνούς δικαίου και δικαίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης (Ε.Ε.). Η ένταξη της νομοθεσίας και της νομολογίας στο δίκαιο. Αναζήτηση νομοθεσίας και νομολογίας [1η και 2η διάλεξη]
  • Αντικείμενο, σκοπός, χαρακτηριστικά γνωρίσματα και διακρίσεις του περιβαλλοντικού δικαίου. Σχέση του περιβαλλοντικού δικαίου με άλλους συγγενείς κλάδους δικαίου. Πηγές και ιστορική εξέλιξη. Επίπεδα λειτουργίας του περιβαλλοντικού δικαίου (διεθνές, ενωσιακό, εθνικό) [3η διάλεξη]
  • Εργαλεία και μηχανισμοί άμεσης και έμμεσης παρέμβασης. Διάκριση σε hard law και soft law περιβαλλοντικές ρυθμίσεις. Παραδείγματα έμμεσης παρέμβασης (περιβαλλοντικές συμφωνίες, περιβαλλοντικοί φόροι και τέλη, περιβαλλοντική ευθύνη, οικολογικό σήμα-Ecolabel, ενωσιακό σύστημα οικολογικής διαχείρισης και οικολογικού ελέγχου-EMAS, περιβαλλοντικές επιθεωρήσεις) [4η-6η διάλεξη]
  • Η έννοια του περιβαλλοντικού κινδύνου - εργαλεία αντιμετώπισης – εκτίμηση του κινδύνου (risk assessment) – διαχείριση του κινδύνου (risk management) Παραδείγματα εφαρμογής: γενετικά τροποποιημένοι οργανισμοί, έκθεση στην ηλεκτρομαγνητική ακτινοβολία, έκθεση σε χημικές ουσίες [διάλεξη 7]
  • Το διεθνές δίκαιο του περιβάλλοντος. Οι γενικές αρχές και οι Διεθνείς Συμβάσεις. Οι βασικές Διεθνείς Περιβαλλοντικές Συμβάσεις στους τομείς της Βιολογικής Ποικιλότητας, των κλιματικών μεταβολών και του Τοπίου [8η και 9η διαλέξεις]
  • Η προστασία του περιβάλλοντος στο δίκαιο της ΕΕ. Ιστορική διαμόρφωση και εξέλιξη. Πηγές και αρχές του δικαίου περιβάλλοντος της ΕΕ. Ο ρόλος της νομολογίας στο ενωσιακό περιβαλλοντικό δίκαιο – αντιπροσωπευτικές δικαστικές αποφάσεις [10η διάλεξη]
  • Οριζόντιες περιβαλλοντικές Οδηγίες (δικαίωμα πληροφόρησης – ολοκληρωμένη πρόληψη και έλεγχος της ρύπανσης – περιβαλλοντική ευθύνη) [11η διάλεξη]
  • Κύριοι τομείς της περιβαλλοντικής πολιτικής της ΕΕ (κλιματική αλλαγή - βιομηχανικές εκπομπές και ατυχήματα – εκτίμηση περιβαλλοντικών επιπτώσεων – απόβλητα - προστασία οικοτόπων, δίκτυο Natura 2000 – προστασία και διαχείρΙση υδάτων) [12ηδιάλεξη]
  • Η βιώσιμη ανάπτυξη (ιστορική εξέλιξη - η βιώσιμη ανάπτυξη στα διεθνή και ενωσιακά κείμενα) [13η διάλεξη]
 

4. ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ και ΜΑΘΗΣΙΑΚΕΣ ΜΕΘΟΔΟΙ - ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ

Τρόπος ΠαράδοσηςΣτην αίθουσα διδασκαλίας

Χρήση Τεχνολογιών Πληροφορίας και Επικοινωνιών

 
  • Υποστήριξη Μαθησιακής διαδικασίας μέσω της ηλεκτρονικής πλατφόρμας e-class και πιο συγκεκριμένα με την ανάρτηση πρόσθετου εκπαιδευτικού υλικού (Σημειώσεις για εμβάθυνση της θεωρίας, νομοθετικά κείμενα, δικαστικές αποφάσεις γνωστών περιβαλλοντικών υποθέσεων, προτεινόμενη βιβλιογραφία) πέραν αυτού που περιλαμβάνεται στις διαλέξεις της θεωρίας
  • Επίδειξη χρήσης εξειδικευμένης βάσης νομικών δεδομένων.
 
Οργάνωση ΔιδασκαλίαςΔραστηριότηταΦόρτος Εργασίας Εξαμήνου (ώρες)
- Διαλέξεις39
- Αυτοτελής Μελέτη36
Σύνολο Μαθήματος75

Αξιολόγηση Φοιτητών

Ι. Γραπτή εξέταση, η οποία περιλαμβάνει ερωτήσεις κατανόησης και ερωτήσεις ανάπτυξης-κρίσεως. Συντελεστής 100%.

5. ΣΥΝΙΣΤΩΜΕΝΗ ΒΙΒΙΟΓΡΑΦΙΑ

Ελληνική βιβλιογραφία:

  • Εγχειρίδιο Δικαίου Περιβάλλοντος, Γλ. Σιούτη, εκδόσεις Σάκκουλα (2018), ISBN 978-960-568-850-9
  • Δίκαιο Προστασίας του Περιβάλλοντος, Ευαγγελία Κουτούπα-Ρεγκάκου, εκδόσεις Σάκκουλα Α.Ε. (2008), ISBN 978-960-445-372-6
  • Το Δίκαιο του περιβάλλοντος μέσα από τη νομολογία του ΣτΕ, Δ. Βασιλειάδης, Χ. Διβάνη, Θ. Κανελλοπούλου, Μ. Κουσκουνά & Α. Παπαπετρόπουλος, εκδόσεις Νομική Βιβλιοθήκη (2021), ISBN: 978-960-654-472-9
  • Η νομική προστασία των γενετικών πόρων. Έννοια ρυθμιστικό πλαίσιο και διακυβέρνηση, Ευπραξία-Αίθρα Μαριά, εκδόσεις Νομική Βιβλιοθήκη (2021), ISBN: 978-960-654-351-7
  • Η νομική προστασία του τοπίου στο διεθνές, κοινοτικό και εθνικό δίκαιο, Ευπραξία-Αίθρα Μαριά, εκδόσεις Αντ. Σάκκουλα, (2010), ISBN: 9789601522982
  • Εισαγωγή στο περιβαλλοντικό δίκαιο της ΕΕ (εκπαιδευτικό πακέτο), https://ec.europa.eu/environment/legal/law/17/Introduction_EU_Environmental_Law.htm

Συναφή επιστημονικά περιοδικά

  • Περιβάλλον και Δίκαιο, Τριμηνιαία Επιθεώρηση, εκδόσεις Νομική Βιβλιοθήκη
  • Νόμος και Φύση, Ηλεκτρονικό περιοδικό, www.nomosphysis.org.gr

Αγγλόφωνη βιβλιογραφία:

  • Elizabeth Fisher, Bettina Lange, and Eloise Scotford, Environmental Law: Text, Cases & Materials, Second Edition, ISBN 9780198811077 (2019), Oxford University Press
  • Stuart Bell, Donald McGillivray, Ole Pedersen, Emma Lees, Elen Stokes, Environmental Law, Ninth Edition, ISBN 9780198748328, (2017), Oxford University Press
  • J.H. Jans and H.H.B. Vedder, European Environmental Law. After Lisbon (4th edition), ISBN 9789089521057 (2011), Europa Law Publishing
  • European Environmental Law, Suzanne Kingston, Veerle Heyvaert, Aleksandra Cavoski, ISBN 110764044X, ISBN-13 9781107640443 (2017) Brand New, UK
  • Hans Christian Bugge (ed.); C. Voigt (ed.), Sustainable Development in International and National Law, ISBN 9789089520746 (2008), Europa Law Publishing.

Αγγλόφωνα συναφή περιοδικά:

 

6. ΔΙΔΑΣΚΟΝΤΕΣ

Υπεύθυνος/η μαθήματος:Καθηγήτρια Ε. Μαριά (Μέλος ΔΕΠ - ΧΗΜΗΠΕΡ)
Διδασκαλία μαθήματος:Καθηγήτρια Ε. Μαριά (Μέλος ΔΕΠ - ΧΗΜΗΠΕΡ)
Φροντιστηριακές ασκήσεις: 
Εργαστηριακές ασκήσεις: